كه ويرا حجارة الطحال نيز گويند برآمدن ريگ اغبر و سياه‌رنگ در بول يا در خون بواسير يا در خون فصد خاصه اگر باسليق ايسر گيرند و رگ وسيع زنند و درد و خلش در سپرز پيدا بودن و اعضاء ديگر كه در ان تولد حصات صورت پذيرد سالم نمودن شاهد باشد انتباه حجارة الطحال از علل نادرة الوقوع و حصاة الامعاء از امراض اشد الوجود و انذار الحدوث‌ست فائده گاه باشد كه تولد حصات در اصابع و حنك و زبان نيز صورت بندد محمد زكريا گفته كه طفلى ديدم كه همگى اصابع وى سنگ گشته بود و ديدم كه حصات در حنك متولد شد قطع نموده آن را بيرون آوردم انتهى محصله و مؤلف رح سنگ زبان مشاهده نموده بلكه نسق ضفدع ويرا برآورده چنانچه در باب ضاء معجمه ان شاء اللّه تعالى مذكور خواهد شد فصل هشتم در حاء مهمله با فا و فيه مرض واحد حفر مشهور بضمه اول و سكون ثانى و راء مهمله است و بعضى بفتح ثانى نيز نوشته‌اند و بالجمله چيزيست شبيه به سفال كه در سرعت تفتت بريگ بسته ماند و بر اصول اسنان بنهجى بچسپد و متحجر گردد كه قلع و استيصال آن متبعد گردد و سبب وى ابخره رطبه غليظه غير لزجه كه در ان حرارت يسيره باشد مىباشد و كيفيت حدوثش اينست كه خلطى از اخلاط بمعده گرد آيد و بخارات موصوفه از ان صعود بسطح دهان و دندان نمايد اما بسبب حركت زبان آنچه بسطح دهان چسپيده باشد بزدايد و آنچه باصول اسنان رسيده بنا بر عدم وصول زبان بدان باقى بماند پس على مرور الايام از جهت تحلل لطيف و بقاء غليظ منعقد گردد و علت مسطوره صورت‌پذير شود و بر نوعيت خلط از رنگ وى استدلال مىكند چه لون او بحسب ماده كه منبع ابخره باشد زرد يا سبز يا سياه مىباشد و دليل بر عدم لزوجت ابخره سهل التفتت بودن حفرست و بيشتر اين علت به كسانى كه از غسل دهان و ماليدن دندان غافل باشند مىافتد هذا اكنون بايد دانست كه اين مرض را قلح نيز گويند و بعضى قلح را فقط بر صفرت اسنان اطلاق نموده‌اند و سيجئ ان شاء اللّه تعالى فى باب القاف و صاحب اقسراى حفر را بفساد بيخ دندان تعبير كرده و يساعد اللغة يقال حفر للسن اى فسد اصلها و اجتمع فيه من الوسخ ما يفسده فائده گاه باشد كه بسبب نفوذ ماده رديه در جرم من بىآنكه حفر رو نمايد رنگ وى بحسب ماده بخضرة يا صفرت يا جصية يا بادنجانيه گرايد پس اگر ماده بس غليظ بود به مدت بسيار و عهد بيشمار تغير يسير در سن واحد بمنصه ظهور رسد و اگر رقيق باشد در اندك فرصت در اصول همگى دندان سرايت كند و تغير فاحش در ان دست دهد و تغير دندان كه بخضرت بود به طراقه اشتهار دارد و سيجئ فى محله فصل نهم در حاء مهمله با قاف و فيه ايضا مرض واحد حقوه بحاء